|
De Spirituele Leraar en het Pad
Door Sangra Jampa Rinpochee
Vertaling Tibetaans-Engels: Hans van den Bogaert.
Vertaling Engels-Nederlands: Gelongma Tenzin Ralzang
Inhoud:
Inleiding
In de korte tekst van de grote Tibetaanse
meester Lama Tsong Khapa over de stadia van het pad
naar de verlichting (Lamrim) benadrukt deze in de eerste regel
en zelfs al in de titel van de tekst dat de vriendelijke spirituele
meester de basis is van alle goede eigenschappen. Dit betekent
dat alle goede eigenschappen die we uiteindelijk door onze
eigen inspanningen ontwikkelen, beginnen bij de informatie
die we van onze spirituele lera(a)r(en) ontvangen. Dat maakt
de spirituele leraar de feitelijke basis van al onze kwaliteiten.
Ik stel voor dat jullie het volgende proberen.
Wanneer ik deze regels van de tekst uitleg kunnen jullie proberen
er meteen over na te denken en aan de hand van je eigen ervaringen
te onderzoeken of je het er mee eens bent of niet. Als je
bijvoorbeeld boeddhist bent, dan is dat omdat je toevlucht
hebt genomen, je hebt een boeddhistische richting aan je leven
gegeven. Toevlucht nemen betekent richting geven door je heil
te zoeken bij de Boeddha, de Dharma en de
Sangha d.w.z de Boeddha, diens leer en de spirituele
gemeenschap. Als je niet weet wie die Boeddha precies is,
wat de leer inhoudt en waaruit de spirituele gemeenschap bestaat,
dan is het heel moeilijk om werkelijk toevlucht in Boeddha.
Dharma en Sangha te nemen. Dus hebben we allereerst een spirituele
leraar nodig die ons uitlegt wat dit allemaal betekent.
Karma
Het gehele bestaan wordt in het boeddhisme
uitgelegd in termen van karma, onze activiteiten en de gevolgen
daarvan, onze ervaringen. Zolang we niet weten wat voor resultaat
onze activiteiten produceren, als we niet weten welke handelingen
geluk brengen en welke lijden veroorzaken. dan weten we niet
hoe we het beste kunnen handelen. Dus hebben we allereerst
een spirituele leraar nodig die ons wijst op het verband tussen
wat we doen en wat we ervaren.
Het waardevolle mensenleven
De boeddhistische leer legt veel nadruk
op het enorme belang van het mensenleven. De waardevolle menselijke
geboorte met vrijheden en een rijkdom aan onmetelijk potentieel
biedt geweldige mogelijkheden. Het is buitengewoon belangrijk
dat we dit goed begrijpen en op zijn waarde schatten, zodat
we ons mensenleven goed zullen gebruiken. Om echt te begrijpen
waarom het mensenleven zo ongelooflijk waardevol is hebben
we iemand nodig die ons daarover vertelt. Bovendien hebben
we een spirituele leraar nodig die ons bewust maakt van het
feit dat we zeker zullen sterven en dat ons leven voortdurend
verandert. voortdurend onbestendig is. Zelfs al zien we mensen
op straat dood gaan, familieleden om ons heen overlijden,
de dood om ons heen toeslaan, toch lukt het vaak niet de connectie
te maken met ons eigen leven. We hebben iemand nodig die zegt
dat dit op enig moment ook met ons zal gebeuren. Is het niet
zo dat we in ons eigen denken steeds van mening zijn dat we
in ieder geval vandaag niet zullen sterven en waarschijnlijk
morgen ook niet? We blijven denken dat het voorlopig nog een
hele tijd onze beurt niet is. Daar om hebben we een leraar
nodig die ons echt overtuigt van het feit dat we op ieder
willekeurig moment kunnen overlijden.
Het is zelfs nog moeilijker de subtiele werking van karma
te kennen en te weten welke ervaring uit welke handeling voortkomt.
Waarom hebben we bepaalde ervaringen in ons leven, soms pijnlijke
en dan weer prettige? Wat zijn daarvan de oorzaken? We hebben
een spirituele leraar nodig om ons bewust te maken van het
verband tussen wat we doen aan de éne kant en wat we
ervaren aan de andere kant.
Zelfs om een beetje overtuigd te raken van het proces van
reïncarnatie hebben we een spirituele I leraar nodig
die ons daarvan bewust maakt. Als we ons gewaar worden dat
we in de toekomst nog vele levens zullen hebben en dat we
nog niets weten van de kwaliteit van die levens, zullen we
de wens ontwikkelen vrij te worden van de beperkte en gebrekkige
kringloop van het bestaan (samsara). We I hebben
een spirituele leraar nodig die ons bewust maakt van het feit
dat het mogelijk is ons van een gebrekkig leven te bevrijden.
Om echt overtuigd te worden van het cyclische bestaan in opeenvolgende
wedergeboorten en van het lijden en de problemen die we voortdurend
blijven tegenkomen, moeten we overtuigd worden van de twee
niveaus van de werkelijkheid. We leren dat het niveau van
de werkelijkheid dat we doorgaans of , dagelijks ervaren,
niet de uiteindelijke werkelijkheid is en dat alles niet hoeft
te zijn zoals het momenteel is. Om te leren over de twee niveaus
van de wekelijkheid hebben we een spirituele leraar nodig.
Altruisme
Als we de altruïstische motivatie beginnen
te ontwikkelen. het hoogste niveau van evolutie te willen
bereiken voor het welzijn van alle voelende wezens, en er
wordt ons geadviseerd te mediteren op alle wezens alsof ze
onze eigen moeder waren. hebben we de spirituele leraar nodig
die ons ervan bewust kan maken dat onze moeder van dit leven
inderdaad erg vriendelijk voor ons is geweest en dat het heel
normaal is die vriendelijkheid te vergoeden. We hebben een
spirituele leraar nodig die ons daarvan bewust maakt. In het
westen is het voor de meeste mensen nodig besef te krijgen
van de enorme goedheid van de eigen moeder en vader in dit
leven en waardering te ontwikkelen voor wat ze voor ons hebben
gedaan. Dit is zelfs nog meer het geval als we het gaan hebben
over mensen die in een vorig leven onze moeder en vader zijn
geweest. omdat dit meer verduisterd is. en dus hebben we weer
een spirituele leraar nodig die ons hiervan bewust maakt.
Op basis van het erkennen dat alle wezens zeer belangrijk
en inderdaad heel goed voor ons zijn geweest, doen we ons
best om de altruïstische motivatie - de verlichtingsgeest
- te ontwikkelen en opnieuw hebben we een spirituele leraar
nodig die ons toont hoe we ons de altruïstische motivatie
eigen maken.
Boeddha potentieel
In feite bezitten we allemaal het boeddha-potentieel.
de boeddha-natuur. de helder licht natuur van onze eigen geestesstroom.
maar gewoonlijk hebben we weinig besef van deze helder licht
factor in onze eigen geest. We zijn ons er niet van bewust.
Terwijl we onwetend zijn omtrent de helder licht natuur van
onze eigen geest. blijven we cirkelen in gebrekkige handelingen
en frustrerende situaties in gebrekkige levens. en slagen
we er niet in daaruit te ontsnappen. De Boeddha heeft
dit steeds weer terugkeren van problemen ook ervaren. Ook
hij werd steeds opnieuw gefrustreerd en ook hij werd steeds
opnieuw geboren in gebrekkige levens. Het bijzondere van het
boeddhisme is dat onze leraar. de historische Boeddha. niet
altijd een goddelijk. transcendent wezen is geweest. maar
een gewone mens als wij. die zich niet bewust was van de helderheid
van zijn eigen geest. In de tijd toen de Boeddha een gewoon
mens was. gevangen in een gewoon leven. ontmoette hij spirituele
leraren en op basis van de instructies die hij van deze leraren
ontving. begon hij zijn eigen geest te analyseren en verwierf
daarbij de verschillende realisaties. Het enige verschil tussen
ons en de Boeddha is dan ook dat wij tot nu toe óf
hebben gefaald de lessen die we van onze spirituele leraren
hebben ontvangen in praktijk te brengen. of we hebben nog
helemaal geen contact met spirituele leraren gehad.
Momenteel hebben we een nieuwe gelegenheid. een nieuwe kans
om in de voetstappen van de Boeddha te treden. nu we begrijpen
dat alle goede kwaliteiten die we op weg naar het hoogste
niveau van evolutie ontwikkelen. uit de vriendelijkheid van
de spirituele leraar voortkomen.
De praktijk
Het is niet voldoende alleen maar te luisteren
naar hetgeen de spirituele leraar te zeggen heeft. Het feitelijke
zuiveren van onze geest en het blootleggen van de helder licht
natuur wordt gedaan door nadenken en analyseren en het in
praktijk brengen van zijn instructies. Dit is buitengewoon
belangrijk. De kern waar het in het boeddhisme allemaal om
draait, is de praktijk. We moeten dan ook niet verwachten
dat wanneer we een bepaalde meditatie één of
twee dagen beoefenen, we plotseling in het heldere licht zullen
baden, dat we opeens fantastische realisaties zullen hebben,
want dat is niet reëel. Het is moeilijk om zo snel en
plotseling realisaties te verwerven. Er zijn natuurlijk uitzonderingen,
mensen die in vorige levens heel veel hebben getraind. We
weten dat er in de tijd van de Boeddha mensen waren die alleen
al door naar de Boeddha te luisteren allerlei soorten inzichten
bereikten. Dit was mogelijk omdat zij hun geest al aanzienlijk
hadden gezuiverd en er was nog maar weinig nodig om tot een
hoge staat van bewustzijn te komen. Deze mensen waren al een
heel eind op weg en daarom was een korte' les van de Boeddha
voor hen voldoende om de volgende fase in hun ontwikkeling
te bereiken. Dit blijft natuurlijk een mogelijkheid. Als we
in vorige levens echt hard aan onszelf gewerkt hebben, kunnen
we heel snel realisaties krijgen.
Als we daarentegen merken dat we van het luisteren naar de
lessen erg moe worden, we de neiging hebben in slaap te vallen,
we ons vervelen en liever weg zouden gaan om iets anders te
doen, dan is dat een duidelijk teken dat we nog maar weinig
ervaring hebben met de praktijk van het boeddhisme. Omdat
we nog niet veel ervaring hebben, zullen we dus extra hard
ons best moeten doen om tot realisaties te komen. Er moet
veel werk worden verzet willen we boeddha worden. Boeddha
betekent volledig zuiver en geheel tot ontwikkeling gekomen.
Boeddha worden gebeurt niet doordat iemand ons een gunst verleent;
het is een staat van zijn welke we enkel door eigen inspanningen
kunnen verwerven.
Inzet
Als jullie hier vanavond waren gekomen in
de hoop van mij een gunst te verkrijgen, als jullie verwachtten
hier volkomen verlicht weer weg te gaan. dan moet ik je toch
teleurstellen. Ik kan slechts instructies geven die, als je
ze gedurende een langere periode opvolgt, het gewenste resultaat
zullen brengen. Je kunt dit deel van je spirituele ontwikkeling
ook vergelijken met je schooltijd. Er is veel inzet voor nodig
om op school bepaalde vakken te leren en zo is er ook veel
inzet nodig om dingen op het spirituele pad te leren. Aan
de andere kant is er ook de zekerheid dat wanneer we eraan
blijven werken en niet opgeven, op een goede dag vrij van
school zijn, we hebben de school geheel doorlopen, we zijn
geslaagd.
De spirituele leraar
Ditzelfde geldt ook voor het spirituele pad.
Zolang we er mee bezig blijven en niet opgeven, zullen we
op een dag de gewenste realisaties verwerven. Zelfs op school
hebben we leraren, of we dat nu leuk vinden of niet, en alles
wat we op school geleerd hebben, hebben we van die leraren
gekregen. Dus voor alle kwaliteiten die we op school hebben
ontwikkeld, moeten we onze leraren bedanken.
Ook op het spirituele pad hebben we een leraar
nodig, die ons informeert en instrueert. De spirituele leraar
wordt de basis of het fundament van alle goede eigenschappen
genoemd, omdat we op hem vertrouwend alle mogelijke kwaliteiten
kunnen ontwikkelen. Deze spirituele leraar wordt vriendelijk
genoemd omdat hij ons niet alleen helpt in dit leven het lijden
te vermijden en geluk helpt te vinden, bovendien helpt hij
ons in toekomstige levens lijden te vermijden en geluk te
vinden. Dit is onmetelijk vriendelijk, dit is wel heel bijzonder.
We kennen allemaal de betekenis van het woord vriendelijk.
In het Tibetaans heeft het precies dezelfde betekenis. Als
we ons in een moeilijke situatie bevinden, als we een enorm
probleem hebben, als we in een situatie van diepe ellende
zitten, en iemand anders komt ons te hulp, dan noemen we die
persoon vriendelijk. Op dezelfde manier is de spirituele leraar
die ons helpt al het lijden en alle steeds terugkerende problemen
te vermijden en ons instructies geeft hoe we blijvend geluk
in dit en in Volgende levens kunnen verwerven, buitengewoon
vriendelijk.
Niet alleen is de spirituele leraar zeer
vriendelijk, hij is ook eerbiedwaardig. Hij is een meester
, omdat hij het lijden van toekomstige wedergeboorten kan
stoppen. Hij kan ons helpen het lijden van helse ervaringen
en dergelijke te voorkomen. Hij kan ons naar hogere wedergeboorten
leiden en ons helpen in die hogere wedergeboorten een niveau
van bestaan te verwerven, waarin we compleet vrij zijn van
het cyclische bestaan met zijn steeds terugkerende problemen.
Daarom wordt hij een meester genoemd.
Nu we in contact zijn gekomen met zo'n vriendelijke en eerbiedwaardige
meester, is het belangrijk dat we op de juiste manier op hem
vertrouwen. Het is belangrijk dat we op de juiste manier op
de spirituele leraar vertrouwen, want als we bijvoorbeeld
niet geloven wat de leraar ons vertelt dan heeft het niet
veel effect op ons. Als we aan de andere kant diep vertrouwen
hebben in de leraar , dan zullen we wat hij ons zegt ter harte
nemen. We zullen proberen het te beoefenen en daarbij zullen
we een enorme ontwikkeling verkrijgen. Als we op de juiste
manier op de spirituele leraar vertrouwen, dan zullen we zijn
lessen als instructies beschouwen en ze in ons dagelijkse
leven toepassen. We zullen het verrichten van schadelijke
handelingen vermijden en proberen heilzame activiteiten te
verzamelen. Daarmee zullen we geleidelijk al het lijden uit
ons leven bannen en het echte geluk verwerven.
Zie ook dit advies
van Lama Zopa Rinpochee (engelstalig), en het boek Relatie
met de spirituele leraar door Alex Berzin.
|
