Wat is het Tibetaans boeddhisme?

Geschiedenis en tradities

Het boeddhisme werd in de 9e eeuw in Tibet geïntroduceerd door de Indiase meester Padmasambhava. In deze tijd bestonden het Theravada, Mahayana en het Vadjrayana naast elkaar in India, maar vooral de Vadjrayana traditie werd populair in Tibet. Na een korte periode van vervolging van het boeddhisme halverwege de 9e eeuw, leefde het in de 10e eeuw weer op in Tibet, en er ontstonden er naast de traditionele Nyingma traditie, van de 11e tot de 14e eeuw nog drie nieuwe belangrijke scholen: de Kagyu, Sakya en de Gelug. Deze tradities volgen in feite dezelfde boeddhistische leringen, maar ze benadrukken allemaal hun eigen beoefeningen en kloostertradities.

Het Tibetaans boeddhisme wordt niet alleen in Tibet gevonden, maar ook in Bhutan, Noord Nepal, Noord India, Mongolië en enkele staten van Rusland.
In India is het boeddhisme voor lange tijd geheel verdwenen geweest, onder andere door de invasies van Moslims in het noorden, en pogingen om het boeddhisme als een vorm van hindoeïsme voor te stellen.

Het Maitreya Instituut volgt de Gelug traditie van het Tibetaans boeddhisme, zoals ook door Zijne Heiligheid de Dalai Lama gevolgd wordt. Deze aspecten komen allemaal aan de orde in ons uitgebreide studieprogramma.

Wat maakt Tibetaans boeddhisme bijzonder?

Het Tibetaans boeddhisme is de enige overlevende traditie waarin het tantrische (vajrayana) boeddhisme uit India vrijwel in zijn geheel behouden is en beoefend wordt. In feite bevatten de leringen alle belangrijkste stromingen binnen het Boeddhisme. In het Tibetaans boeddhisme worden de Theravada soetra's soms omschreven als de basis of fundering van het huis, de Mahayana soetra's als de muren, en de leringen uit de tantra's als het dak.

Het probleem hierbij ontstaat dat er een geweldige hoeveelheid geschriften en leerstellingen bestaat, niet alleen van de Boeddha, maar ook geschreven door de grote meesters uit het verleden, en het kan dus erg moeilijk zijn lastig om het overzicht te houden. Om deze reden zijn er in het Tibetaans boeddhisme methodes ontwikkeld (met name de Lamrim leringen) om het gehele pad van spirituele ontwikkeling te beschrijven en samen te vatten. Zo vormt het Lamrim onderricht in kloosters van de Gelug traditie de ruggegraat voor de lessen, zoals de Lamdre leringen de basis vormen in de Sakya kloosters.

Het tantrische boeddhisme, ook wel vajrayana of tantrayana genoemd, bevat enkele zeer bijzondere methodes om de geest te zuiveren en te ontwikkelen, die op een buitenstaander in eerste instantie erg verwarrend kunnen overkomen. Tantrisch boeddhisme gebruikt zeer veel symboliek, van afbeeldingen van Boeddha's tot uitgebreide rituelen waarbij muziekinstrumenten bespeeld worden, handgebaren gemaakt worden en bijzondere gezangen voorkomen. Al dit ritueel is echter bedoeld om de geest te concentreren en te richten op de complexe meditatietechnieken. De rituelen zijn gebaseerd op een diepgaande symboliek, en het is volkomen onjuist het rituele aspect te beschouwen als een soort theater of show voor de buitenwereld.